गप्प बसणार नाही, कायदेशीर मार्गाने लढणार’; सुजाता नाईक यांचा इशारा
सोशल मीडिया त्रासाविरोधात सुजाता नाईक आक्रमक
मुंबई नाका पोलिसांकडे सखोल चौकशीची मागणी
नाशिक, शेरा खान : Adv. पुष्पा शिरोळे यांनी सोशल मीडिया व इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांचा वापर करून स्वतःची, आपल्या मुलीची तसेच कुटुंबीयांची बदनामी करणारा आक्षेपार्ह मजकूर, ऑडिओ व संदेश प्रसारित करून मानसिक त्रास दिला जात असल्याचा आरोप नाशिक शहरातील नगरसेविका व लोकप्रतिनिधी सौ. सुजाता प्रवीण नाईक यांनी केला आहे. यापूर्वीही याच व्यक्तीविरुद्ध मुंबई नाका पोलीस ठाण्यात तक्रार करून एनसी दाखल करण्यात आली होती. त्यावेळी संबंधित व्यक्तीने पोलिसांसमोर भविष्यात अशा प्रकारचे कृत्य करणार नसल्याचे लेखी आश्वासन दिले होते. मात्र, त्यानंतरही पुन्हा सोशल मीडिया व मेसेजच्या माध्यमातून त्रास सुरू झाल्याचा आरोप नाईक यांनी केला आहे.
यासंदर्भात नाईक यांनी मुंबई नाका पोलीस ठाण्याच्या पोलीस निरीक्षकांकडे सविस्तर लेखी तक्रार देऊन संबंधित व्यक्तीची ओळख, सोशल मीडिया खात्यांचा वापर, डिजिटल पुरावे, धमकी, ब्लॅकमेलिंग, खंडणीची मागणी आणि बदनामीसंबंधी सर्व बाबींची सखोल चौकशी करून तपासातून तथ्य निष्पन्न झाल्यास कायद्यानुसार कारवाई करण्याची मागणी केली आहे.
“माझ्यासारखे अनेक तक्रारदार पुढे येत आहेत”
नाईक यांनी दावा केला आहे की, त्यांच्याप्रमाणेच इतर काही नागरिकांनाही संबंधित व्यक्तीकडून वेगवेगळ्या प्रकारे दबाव, धमकी, बदनामी किंवा ब्लॅकमेलिंगचा त्रास झाल्याचे सांगणारे तक्रारदार आता पुढे येत आहेत.
काही व्यक्तींनी आपल्याशी संपर्क साधून त्यांना आलेल्या कथित त्रासाबाबत माहिती दिल्याचे नाईक यांनी म्हटले आहे. या सर्व प्रकरणांची स्वतंत्र व निष्पक्ष चौकशी होणे आवश्यक असून, कोणावर अन्याय झाला असेल तर संबंधितांनी भीती न बाळगता उपलब्ध पुराव्यांसह पोलिसांकडे तक्रार दाखल करावी, असे आवाहन त्यांनी केले आहे.
“एखाद्या व्यक्तीला सोशल मीडिया, फोन, ऑडिओ, संदेश किंवा अन्य माध्यमातून दबावाखाली आणले जात असेल, बदनामीची भीती दाखवली जात असेल किंवा आर्थिक अथवा अन्य लाभाची मागणी केली जात असेल, तर गप्प बसणे हा त्यावरचा उपाय नाही. संबंधितांनी कायदेशीर मार्गाने पुढे येणे गरजेचे आहे,” असे नाईक यांनी सांगितले.
मंगळवारी मुख्यमंत्री, गृहमंत्री, पोलीस महासंचालक व बार कौन्सिलकडे सामूहिक तक्रार
या प्रकरणातील कथित प्रकारांबाबत पुढे आलेल्या तक्रारदारांना एकत्र घेऊन मंगळवारी महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री, गृहमंत्री, पोलीस महासंचालक तसेच संबंधित सक्षम प्राधिकरणांकडे सामूहिक निवेदन व तक्रार सादर करण्याची तयारी असल्याचे नाईक यांनी सांगितले.
संबंधित व्यक्ती वकील असल्यास व्यावसायिक गैरवर्तनाबाबत संबंधित बार कौन्सिलकडे स्वतंत्र तक्रार करण्याची प्रक्रिया उपलब्ध आहे. उपलब्ध पुरावे व तक्रारी सक्षम प्राधिकरणांसमोर सादर करून प्रत्येक प्रकरणाची स्वतंत्र चौकशी करण्याची मागणी करण्यात येणार असल्याचे नाईक यांनी स्पष्ट केले.
“आमच्याकडे उपलब्ध असलेले पुरावे, तक्रारी आणि संबंधित कागदपत्रे सक्षम प्राधिकरणांसमोर सादर केली जातील. प्रत्येक तक्रारीची स्वतंत्र चौकशी व्हावी आणि सत्य परिस्थिती समोर यावी, ही आमची मागणी आहे,” असे नाईक यांनी स्पष्ट केले.
“जास्तीत जास्त तक्रारदारांनी पुढे यावे”
“माझ्यासारखा किंवा इतर कोणत्याही नागरिकाचा अशा प्रकारे मानसिक छळ, बदनामी किंवा दबाव होत असेल, तर त्या व्यक्तीने एकट्याने हा त्रास सहन करू नये. ज्यांच्याकडे अशा प्रकारच्या घटनांचे पुरावे आहेत, त्यांनी कायदेशीर मार्गाने पुढे यावे आणि संबंधित यंत्रणांकडे तक्रार दाखल करावी,” असे नाईक म्हणाल्या.
तक्रारदारांनी उपलब्ध स्क्रीनशॉट, ऑडिओ, व्हिडिओ, WhatsApp संदेश, सोशल मीडिया लिंक, उपलब्ध कॉल-संबंधित माहिती आणि इतर डिजिटल पुरावे सुरक्षित ठेवावेत, असेही त्यांनी आवाहन केले.
Instagram आणि WhatsAppच्या माध्यमातून त्रास दिल्याचा आरोप
नाईक यांच्या तक्रारीत adv_shirole_prisha या Instagram ID चा उल्लेख करण्यात आला आहे. या खात्यावरून त्यांच्या तसेच त्यांच्या मुलीच्या सामाजिक, सार्वजनिक व वैयक्तिक प्रतिष्ठेला बाधा पोहोचेल अशा स्वरूपाचा आक्षेपार्ह व बदनामीकारक मजकूर तसेच ऑडिओ प्रसारित केल्याचा आरोप त्यांनी केला आहे.
संबंधित सामग्री WhatsAppच्या माध्यमातून पुढे Forward करण्यात आल्याचेही त्यांच्या निदर्शनास आल्याचे तक्रारीत नमूद आहे.
या प्रकारामुळे स्वतःची तसेच मुलीची सामाजिक प्रतिष्ठा बाधित होत असून, कुटुंबाला मानसिक त्रास, भीती आणि सामाजिक बदनामीला सामोरे जावे लागत असल्याचे नाईक यांनी म्हटले आहे.
धमकी, खंडणी किंवा ब्लॅकमेलिंगचा तपास करण्याची मागणी
नाईक यांच्या पोलिस तक्रारीत सोशल मीडिया पोस्ट व ऑडिओपुरता विषय न ठेवता, संबंधित प्रकारामध्ये जीवे मारण्याची धमकी, इजा करण्याची धमकी, पैशांची किंवा अन्य लाभाची मागणी, ब्लॅकमेलिंग किंवा दबाव निर्माण करण्याचा प्रयत्न झाला आहे का, याची स्वतंत्र चौकशी करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
धमकी किंवा भीती निर्माण करून आर्थिक अथवा अन्य लाभ मिळविण्याचा प्रयत्न झाल्याचे तपासातून निष्पन्न झाल्यास, त्यानुसार लागू कायदेशीर तरतुदींनुसार कारवाई करावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे.
“या प्रकारामागे आणखी कोणाचा सहभाग आहे का?” — संपूर्ण नेटवर्कचा तपास करण्याची मागणी
दरम्यान, या प्रकरणाचा तपास केवळ संबंधित सोशल मीडिया खाते चालविणाऱ्या व्यक्तीपुरता मर्यादित न ठेवता या कथित प्रकारामागे अन्य कोणाचा प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष सहभाग आहे का, याचीही चौकशी करण्यात यावी, अशी मागणी नाईक यांनी केली आहे.
“संबंधित व्यक्तीला हे सर्व करण्यासाठी कोणाकडून प्रवृत्त, प्रोत्साहित किंवा दबावाखाली आणले जात आहे का? या प्रकारामागे कोणाचा आर्थिक, वैयक्तिक किंवा अन्य स्वार्थ आहे का? एखाद्या व्यक्तीच्या माध्यमातून तिसऱ्या व्यक्तीविरुद्ध बदनामी, दबाव किंवा ब्लॅकमेलिंग करण्याचा प्रयत्न तर केला जात नाही ना? या सर्व शक्यता तपासाच्या दृष्टीने पडताळून पाहणे आवश्यक आहे,” असे नाईक यांनी म्हटले आहे.
या पार्श्वभूमीवर संबंधित व्यक्तीचे उपलब्ध कायदेशीर प्रक्रियेतून प्राप्त होणारे मोबाईल/डिजिटल रेकॉर्ड, WhatsApp चॅट, संदेश, ई-मेल, सोशल मीडिया संवाद, कॉल डिटेल्स, आवश्यक असल्यास संबंधित कालावधीतील तांत्रिक माहिती आणि उपलब्ध डिजिटल पुरावे तपासण्यात यावेत, अशी मागणी त्यांनी केली आहे.
तपासाच्या कायदेशीर चौकटीत आवश्यक असल्यास संबंधित व्यक्तीचे कॉल डिटेल रेकॉर्ड (CDR), संबंधित डिजिटल संवाद, आर्थिक व्यवहारांशी संबंधित उपलब्ध कागदपत्रे तसेच घटनेशी संबंधित इतर इलेक्ट्रॉनिक पुरावे तपासण्यात यावेत, अशीही मागणी करण्यात आली आहे.
तसेच उपलब्ध कायदेशीर पुराव्यांच्या आधारे संबंधित व्यक्ती कोणाच्या संपर्कात होती, कोणाकडून निर्देश किंवा आर्थिक मदत मिळाली का, या कथित प्रकारामागे आर्थिक देवाणघेवाण झाली का, किंवा एखाद्या व्यक्तीला राजकीय अथवा वैयक्तिक हेतूसाठी बदनाम करण्याचा प्रयत्न झाला का, याची चौकशी करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
“राजकीय किंवा अन्य दबावाचा कोन असल्यास तोही तपासातून समोर यावा”
“या प्रकरणाला कोणत्याही प्रकारचे राजकीय वळण देण्याचा प्रयत्न होत आहे का, एखाद्या राजकीय व्यक्ती किंवा अन्य हितसंबंधित व्यक्तीच्या सांगण्यावरून हा प्रकार घडवून आणला जात आहे का, किंवा त्यामागे कोणतेही आर्थिक हितसंबंध आहेत का, याबाबत आम्ही कोणताही निष्कर्ष स्वतः काढत नाही. मात्र, तपास यंत्रणेने या सर्व शक्यता निष्पक्षपणे तपासाव्यात, अशी आमची मागणी आहे,” असे नाईक यांनी स्पष्ट केले.
“जर तपासातून संबंधित व्यक्तीला कोणी प्रवृत्त केले, मदत केली, आर्थिक व्यवहार केला किंवा या कथित कृत्यामागे सूत्रधार म्हणून कोणाची भूमिका असल्याचे निष्पन्न झाले, तर त्या व्यक्तीचीही भूमिका कायद्याच्या चौकटीत तपासून, पुराव्यानुसार योग्य ती कारवाई करण्यात यावी,” अशी मागणी त्यांनी केली.
“फक्त माध्यम वापरणाऱ्यापर्यंत तपास मर्यादित राहू नये”
“एखाद्या व्यक्तीच्या सोशल मीडिया खात्यावरून आक्षेपार्ह मजकूर प्रसारित झाला असेल, तर केवळ खाते कोण वापरते एवढ्यावर तपास थांबू नये. त्या सामग्रीची निर्मिती कोणी केली, त्यामागे कोणाचा सहभाग होता, ती सामग्री प्रथम कोणी उपलब्ध करून दिली, कोणाच्या सांगण्यावरून प्रसारित करण्यात आली आणि त्यातून कोणाला फायदा होणार होता, याचाही तपास होणे आवश्यक आहे,” असे नाईक यांनी सांगितले.
“तपासातून कोणत्याही व्यक्तीचा सहभाग किंवा गुन्हेगारी कटाचा पुरावा आढळल्यास संबंधित सर्व व्यक्तींविरुद्ध त्यांच्या भूमिकेनुसार कायदेशीर कारवाई करण्यात यावी,” अशी मागणी त्यांनी केली.
पूर्वी लेखी हमी; तरीही पुन्हा प्रकार सुरू झाल्याचा आरोप
नाईक यांच्या म्हणण्यानुसार, १६ फेब्रुवारी २०२६ रोजी याच व्यक्तीविरुद्ध मुंबई नाका पोलीस ठाण्यात एनसी दाखल करण्यात आली होती. त्यावेळी संबंधित व्यक्तीचा जबाब घेण्यात आला होता आणि भविष्यात अशा प्रकारचे कृत्य करणार नसल्याचे लेखी आश्वासन देण्यात आले होते.
मात्र, त्यानंतर पुन्हा सोशल मीडिया व इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांच्या माध्यमातून त्रास सुरू झाल्याचा आरोप नाईक यांनी केला आहे. त्यामुळे यापूर्वीची तक्रार, त्यावेळी देण्यात आलेले लेखी आश्वासन आणि त्यानंतर झालेल्या कथित घटनांचा एकत्रित तपास करण्याची मागणी त्यांनी केली आहे.
डिजिटल पुरावे सुरक्षित ठेवण्याची मागणी
Instagram Post, Profile, URL, Audio-Video, Screenshots, WhatsApp Messages, Forwarded सामग्री, Comments तसेच उपलब्ध Digital Files सुरक्षित व जतन करण्यात याव्यात, अशी मागणी पोलिसांकडे करण्यात आली आहे.
संबंधित Instagram खाते कोण वापरते, ते कोणाच्या नियंत्रणाखाली आहे, पोस्ट किंवा ऑडिओ कोणी तयार केला, प्रथम कोणी प्रसारित केला आणि त्यानंतर तो कोणकोणत्या माध्यमातून पुढे गेला, याचा डिजिटल मागोवा घेण्याची मागणीही करण्यात आली आहे.
आवश्यकतेनुसार संबंधित सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म व सेवा प्रदात्यांकडून कायदेशीर प्रक्रियेद्वारे उपलब्ध खातेविषयक माहिती व इतर डिजिटल तपशील मिळवून तपास करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
“पुरावे असतील तर पुढे या; कायदा हातात घेऊ नका”
नाईक यांनी संबंधित प्रकरणातील संभाव्य तक्रारदारांना आवाहन करताना स्पष्ट केले की, “कोणत्याही व्यक्तीने स्वतःहून कायदा हातात घेऊ नये. सोशल मीडिया किंवा इतर माध्यमांवर प्रतिहल्ला करू नये. उपलब्ध पुरावे घेऊन पोलिस, वरिष्ठ पोलीस अधिकारी आणि संबंधित कायदेशीर प्राधिकरणांकडे तक्रार करावी. सत्य परिस्थिती तपासातून समोर येऊ द्यावी.”
“अशा प्रकारांना कायदेशीर मार्गाने आळा घालणे आवश्यक आहे. ज्यांच्यावर अन्याय झाला असल्याचा दावा आहे, त्यांनी पुढे येऊन आपली बाजू कायदेशीररीत्या मांडावी,” असेही त्यांनी सांगितले.
“भविष्यात कोणत्याही महिलेची प्रतिष्ठा अशा प्रकारे धोक्यात आणली जाऊ नये”
“एखाद्या महिलेची सामाजिक, वैयक्तिक किंवा सार्वजनिक प्रतिष्ठा सोशल मीडिया किंवा अन्य माध्यमातून जाणीवपूर्वक धोक्यात आणण्याचा प्रयत्न होत असेल, तर त्याची गंभीर दखल घेणे आवश्यक आहे. कोणत्याही महिलेची प्रतिष्ठा, सुरक्षितता आणि सन्मान अबाधित राहणे ही कायदा-सुव्यवस्थेची महत्त्वाची बाब आहे,” असे नाईक यांनी सांगितले.
“तपासातून आरोप सिद्ध झाल्यास भविष्यात अशा प्रकारच्या कृत्यांना प्रतिबंध निर्माण होईल अशा पद्धतीने कायद्यानुसार कारवाई झाली पाहिजे. मात्र, प्रत्येक प्रकरणात दोष निश्चित करण्याचे काम तपास यंत्रणेचे असून, आम्ही कायदेशीर प्रक्रियेवर विश्वास ठेवत आहोत,” असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
कारवाई न झाल्यास लोकशाही मार्गाने आंदोलनाचा इशारा
“या सर्व तक्रारींची दखल घेऊन निष्पक्ष चौकशी करण्यात यावी आणि तपासातून दोष सिद्ध झाल्यास संबंधितांवर कायद्यानुसार कारवाई करण्यात यावी. मात्र, तक्रारी करूनही योग्य ती दखल घेतली गेली नाही, तर आम्ही सर्व तक्रारदारांना सोबत घेऊन कायदेशीर व लोकशाही मार्गाने पुढील आंदोलनाचा निर्णय घेऊ. त्यामध्ये नाशिक जिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर उपोषणाचा मार्ग अवलंबण्याचा इशाराही देत आहोत,” असे नाईक यांनी सांगितले.
“ही केवळ माझी लढाई नाही; कायदेशीर मार्गाने आवाज उठविण्याची लढाई”
“हा प्रश्न केवळ माझ्यापुरता मर्यादित राहू नये. जर इतर नागरिकांनीही अशाच प्रकारच्या त्रासाचा सामना केला असेल तर त्यांनी पुढे यावे. प्रत्येक तक्रारीची सत्यता स्वतंत्रपणे तपासली जावी. दोष सिद्ध झाल्यास कायद्यानुसार कारवाई झाली पाहिजे. भीतीपोटी गप्प बसण्याऐवजी कायदेशीर मार्गाने आवाज उठविणे आवश्यक आहे,” असे आवाहन नगरसेविका सुजाता नाईक यांनी केले.
“गप्प बसू नका; पुरावे जतन करा आणि पोलिसांत तक्रार करा” – सुजाता नाईक
“सोशल मीडिया, WhatsApp किंवा अन्य माध्यमातून बदनामी, धमकी, दबाव किंवा ब्लॅकमेलिंगचा त्रास होत असेल तर गप्प बसू नका. उपलब्ध स्क्रीनशॉट, ऑडिओ, व्हिडिओ, संदेश आणि लिंक सुरक्षित ठेवा. पोलिसांकडे तक्रार करा. अशा प्रकारचा त्रास इतरांनाही झाला असल्यास त्यांनीही पुढे यावे. मात्र कोणत्याही व्यक्तीविरुद्ध स्वतःहून कारवाई करण्याऐवजी कायदेशीर मार्गाचा अवलंब करावा. दोषी कोण आहे हे तपासातून निश्चित झाले पाहिजे आणि कायद्यापेक्षा कोणीही मोठे नाही,” असे आवाहन नाईक यांनी केले.
दरम्यान, या प्रकरणातील आरोपांची सत्यता पोलीस तपासातून निश्चित होणे अपेक्षित असून, संबंधित व्यक्तीची बाजू आणि पोलिसांचा अंतिम तपास निष्कर्ष अद्याप समोर आलेला नाही. पुढे येत असल्याचे सांगितलेल्या इतर तक्रारदारांच्या आरोपांचीही स्वतंत्रपणे पडताळणी होणे आवश्यक आहे.
